10 najvažnijih arheoloških otkrića u 2013.

This facial reconstruction of Richard III (right) was based on a CT scan of his skull (left). (Courtesy University of Leicester, Courtesy Richard III Society)

Slucajni pronalazak jednog skeleta prilikom gradnje novog parkinga, o kome se poslednjih nekoliko godina najviše spekulisalo, dobio je naučnu potvrdu da su to zemni ostaci engleskog kralju Ričarda Trećeg i to je američki dvomesečnik „Arheolodži“ proglasio za najvažnije arheološko otkirće u prošloj godini.

U broju za januar/februar stručno glasilo američkih arheologa, prema višegodišnjoj tradiciji, načinilo je listu 10 najvažnijih arheoloških otkrića u svetu u prethodnoj godini i odabir je veoma šarolik od skeleta Ričarda Trećeg koga je Šekspir proslavio dramom „Ričard Treći“, preko neopljačkane grobnice vladarke civilizacije Vari koja je prethodila Inkama u Peruu, najstarije lobanje nađene u Gruziji stare 1,8 miliona godina, mumificiranog leša starog 6.000 godina izvađenog iz trestišta u Irskoj, avionskog laserskog snimka kompleksa Angkor Vat u Kampućiji koji je doneo sasvim nova saznanja o tom spomeniku svetske kulturne baštine, do podataka o otkrićima do kojih se došlo praćenjem tunela koje kopaju krtice.

Gužva oko dileme da li je skelet otkriven 2012. u Lesteru star 500 godina zaista ono što je ostalo od poslednjeg vladara iz kuće Jork nije prestala sve dok konačno nije nađen DNK dalekog krvnog srodnika na osnovu koga je dobijen neoboriv dokaz da je to zaista kostur Ričarda Trećeg koji će tek ovih dana dobiti konačno svoje mesto uz svoje pretke. Obred pohranjivanja Ričardovih zemnih ostataka biće izveden prema ritualu iz 15. veka pošto je nađen dokument koji ga precizno opisuje.

Zanimljivo je da su iste godine u Engleskoj na drugim gradilištima parkinga nađeni još neki značajni arheološki ostaci, kao što je 1.700 godina staro groblje, a u Škotskoj je nađeno osam skeleta lociranih oko groba srednjevekovnog plemića što bi mogli biti ostaci njegovih rođaka.

Na drugo mesto po značaju stavljeno je otkriće pet lobanja na lokalitetu Dmanisi u Gruziji koje su stare između 1.800.000 i 1.500.000 godina i pripadaju Homo erektusu što je starije od svih dosadašnjih tragova čovekovog pretka izvan Afrike.

Najneobičnija je jedna lobanja kod koje je lice znatno veće nego kod ostalih, a prostor za mozak manji. Prema rečima stručnjaka, da je ova lobanja nađena u fragmentima verovalo bi se da pripadaju različitim vrstama hominida.

Na treće mesto po značaju stavljeno je otkriće monumentalnog kompleksa izgrađenog od kamena oko 20 kilometara istočno do Rima koji se datira u četvrti vek pre nove ere. U samom Rimu ne postoji ovako veliki kompleks građevina te starosti ,a čije su dimenzije veličine jednog gradskog bloka (22.000 kvadratnih stopa).

Lokalitet nazvan Gabil nema paralele u periodu kada je Rim bio republika, jer tada nisu podizane tako raskošne i monumentalne građevine. Za sada nije utvrđeno da li je to bio neki javni kompleks ili privatna palata, ali nadmašuje i najveće vile sačuvane u Pompejima. Kompleks ima kolonade, podove sa geonetrijskim šrama monumetalno stepenište i tragove zidnog slikarstva.

U okviru nekropole na severu Perua ekipa arheologa sa Univeziteta iz Varšave i Katoločkog univerziteta iz Lime našla je, početkom prošle godine, neotvorenu grobnicu iz periuoda civilizacije Vari koja je dostigla svoj vrhunac pre 1200 godina. NJoj je pripalo četvrto mesto na listi važnih otkrića.

U odvojenim prostorijama su nađeni ostaci četiri vladarke, koje su bile okružene sa 40 pokonica plemenitog porekla sahranjenih u sedećem položaju, a preko ovih pokojnica bili su rasuti ostaci sedam ljudskih žrtava. U ovom grobnom kompleksu nađeno je 1300 artefakata, među kojima su ukrasi za uši kakve su nosili vladari, predmeti od zlata, ostaci tkanina koje su vredele više od zlata, kao i izuzetni primerci dekorisane keramike.

Do sada su već nađeni vladarski grobovi, ali ovo je prva grobnica kraljica na osnovu koje može da se dobije slika o mestu i ulozi žena u tom društvu.

Na petom mestu je najstarija mumija nađena u tresetu u Evropi koja je iskopana u Tresetišu Kešel u Irskoj. „Kešelski čovek“ pripada ranom bronzanom dobu i datiran je u 2000. godinu pre nove ere što znači da je je oko 600 godina stariji od do sada otkrivenih pokojnika čija su se tela konzervirala u tresetu a ima ih osim ostrva u Velikoj Britaniji i na severu Evrope.

Otkriće reljefa na kamenju koje je bilo potopljeno u jezeru Vinemuka u Nevadi našlo se na petom mestu pošto je to prvorazredna senzacija za poznavanje paleoindijanaca za koje se znalo da su bili lovcu na mamute a ne i umetnici. Zahvaljujući datiranju pomoću ugljenika utvrđeno je da su ovi reljefi stari oko 15.000 godina. Nije još razjašnjeno šta je trebalo da znače ovi reljefi jer su uglavnom geometrijskih oblika, ali su sada izvan vode koja se u međuvremenu povukla a lokalni starosedeoci ih smatraju za sveto kamenje.

U Kampućiji su ove godine izvršena snimanja najsavremenijim uređajima Angkor Vata koja su pokazala da je ovaj kompleks hramova zahvatao mnogo veću površinu od one koja je obuhvaćena postojećim širokim kanalom. Izvan ograđenog prostora nalazila su se urbana naselja koja su višestruko veća od površine hramova. Naučnici veruju da prenaseljenost prostora oko hramova bila uzrok što su napušteni.

Ovom otkriću je dato sedmo mesto dok je osmo pripalo lobanji 14-godišnje devojčice na kojoj se jasno vide tragovi ljudožderstva u Džejmstaunu, prvoj koloniji u Severnoj Americi. Tako je potvrđeno da je sačuvani opis kanibalizma tokom strašne zime 1609-1610. autentičan i koliko je bilo teško da se sačuva ova prva naseobina u Noovm svetu.

Na devetom mestu je otkriće najstarije luke izgrađene u drevnom Egiptu na Crvenom moru i nađeni predmeti koji ukazuju da se radilo o mestu gde su pristajali brodovi potiču iz vremena Četvrte dinastije a to je vreme gradnje piramnida u Gizi od 2551 do 2528 pre nove ere.

Na poslednje mesto su dospeli neobični „asistenti“ arheologa, jazavci, krtice, pa čak i delfini. Zahavaljujući prekopavanju terena jednog jazavca nađeno je devet grobova starih 900 godina koje sada istražuju stručnjaci, dok je krtica kopajući tunel izbacila na površinu neke artefakte iz drugog veka. Delfini trenirani da nalaze mine otkirli su u Pacifiku jedna izuzetno redak torpedo iz 19 veka.

(Tanjug)

Share this post: