APOSTOLI SU HODALI SRBIJOM

Ilustracija

Hrišćanstvo, rođeno na Bliskom istoku, Evropu je osvojilo sa balkanskog poluostrva. Andrej Prvozvani i Pavle žar hrišćanske vere razbuktali u plamen na Balkanu.

Hrišćanstvo je rođeno na Bliskom istoku, a u najveću svetsku religiju izraslo je na jugoistoku Evrope, raskrsnici civilizacija za koju se od apostolskih vremena do danas otimaju Istok i Zapad, kaže protojerej dr Radomir Popović, profesor Bogoslovskog fakulteta u Beogradu. Danas je pomalo zaboravljeno da su sveti apostoli Andrej Prvozvani i Pavle, žar hrišćanske vere razbuktali u plamen upravo na Balkanu.

– Hrišćanstvo su na naše prostore doneli sveti apostoli i njihovi učenici polovinom prvog veka nove ere – kaže dr Popović.

Hrišćanstvo se odavde širilo ka srednjoj, zapadnoj i istočnoj Evropi. Balkan je od apostolskih vremena misionarski prostor u centru zbivanja hrišćanske civilizacije. To naročito važi za Srbiju, područje kulturnih i duhovnih susretanja i razdora Istoka i Zapada.

Apostoli su u osvajanje Evrope krenuli preko Balkanskog poluostrva, spone Rimskog carstva koje se prostiralo na tri kontineta, od Britanije do Iraka.

Balkansko poluostrvo bilo je most preko kojeg su išli najvažniji putevi imperije iz srednje Evrope u Aziju, na Bliski istok i u severnu Afriku, a Sredozemno more ga je spajalo sa svetom – podseća profesor Popović. – Zato su i sveti apostoli krenuli preko Balkana da šire hrišćanstvo u Evropu. O tome je svedočanstvo ostavio sveti evanđelista Luka u „Delima apostolskim“.

Lekar Luka se oko 50. godine naše ere pridružio svetom apostolu Pavlu, koji je do tada propovedao Malom Azijom, a onda je u snu dobio poziv da pređe na evropsko tle.

– Prva evropska stanica apostola Pavla i njegovih saradnika bili su Filipi, najveći grad rimske provincije Makedonije – kaže dr Popović. – Hrišćanstvo je „vera gradova“ i nije slučajno što apostol Pavle sa učenicima dolazi u metropolu na velikom putu Via Egnacija, glavnoj kopnenoj saobraćajnici koja je presecala Balkansko poluostrvo na pravcu istok-zapad.

 Protojerej dr Radomir Popović

Protojerej dr Radomir Popović

Ovim putem apostol i evanđelisti stižu i do Soluna, velike luke gde se Via Egnacija ukršta sa Via militarisom (Vojnim putem) koji preseca poluostrvo na pravcu sever-jug.

Ovom saobraćajnicom kroz Moravsko-vardarsku dolinu misionari brzinom šumskog požara šire novu veru ka Zapadu. Hrišćanski centri niču u Skupiju (Skoplju), Ulpijani (Lipljanu) velikom gradu-raskrsnici Naisusu (Nišu), Remizijani (Beloj Palanci). Stigli su do Viminacijuma (Stari Kostolac) glavnog grada provincije Gornje Mezije, koji je izgrađen kraj evropske vodene magistrale Dunava.

– Jedan deo učenika apostola Pavla kreće dolinama Dunava i Save. Jedni šire veru ka zapadu i severu Evrope, a drugi hrišćanstvo propovedaju u Dalmaciji, ogromnom prostoru koji se prostire od Istre do Lisiusa (Lješa u Albaniji) i od jadranske obale do Posavine – kaže profesor Popović. – Oni osnivaju snažna hrišćanska uporišta u Singidunumu (Beogradu) i Sirmijumu (Sremskoj Mitrovici).

Sagovornik „Novosti“ ističe da je zahvaljujući svetim predanjima Balkan jedan od retkih prostora na kom je moguće pratiti razvoj i kontinuitet hrišćanstva.

– U tim svedočanstvima najvažniju ulogu ima, naročito kod Slovena, sveti apostol Andreja Prvozvani, brat svetog Petra. On je propovedao u Carigradu, kraj obala Crnog mora, u Podunavlju, Trakiji, Makedoniji i Heladi. Predanje ga navodi kao utemeljivača patrijaršije u Carigradu.

Ista predanja navode i da su evanđelista Luka i učenik apostola Pavla Tit propovedali u Dalmaciji, a da je drugi apostolski učenik Andronik bio episkop u Sirmijumu.

– Iako su naši prostori izuzetno važni za širenje ranog hrišćanstva o tome se veoma malo zna zbog oskudnih pisanih tragova.

Međutim u poslednje vreme u rasvetljavanju tajni apostolskih vremena u Srbiji od izuzetne pomoći su arheološka otkrića grobnica i nekropola, temelja bazilika, crkava i krstionica. Ona potvrđuju naša znanja da su apostoli propovedali na Balkanu.

KONSTANTINOV ZNAK POBEDE

Milanski edikt proglašavaju savladari Konstantin iz Naisusa i Likinije iz Sirmijuma što takođe nije slučajno.

– Već je bilo mnogo hrišćana u legijama sa ovih prostora, tradicionalno najboljim u imperiji. Imperator Konstantin je izdanak ovdašnje vojničke porodice. Njegov otac Konstancije Hlor je iz naših krajeva, kaže profesor Popović.

– Konstantin je dao hrišćanstvu i simbol poznat kao Hristov monogram, koji mu se ukazao na nebu pred bitku, praćen rečima: „Pod ovim znakom pobeđuj“. Naredio je legionarima da znak naslikaju na štitovima. Pobedio je i postao prvi hrišćanski car Rima.

PRVOMUČENICI IZ SRBIJE

U ranohrišćanskom nasleđu Srbije nezaobilazni su i mučenici za veru, čija su imena poznata širom hrišćanskog sveta.
– Beograd ima dva prvomučenika, svetog Ermila i Stratonika, koji se izuzetno poštuju na Istoku. U Sirmijumu ima mnogo stradalnika za veru, a najpoznatiji je đakon Dimitrije, kome i grad Dmitrovica, kasnije Mitrovica duguje ime, a njegov kult je izuzetno jak širom sveta. U Sirmijumu je stradala i sveta Anastasija, koja se izuzetno poštuje u germanskim zemljama.

U Italiji i danas postoji kult „četvorica ovenčanih“ hrišćanskih velikomučenika („kvatro koronati“) koji su radili po kazni u kamenolomima za sirmijumske carske palate u Fruškoj gori.

(Novosti)

Share this post: