MANASTIRI NA KOSOVU MEĐU PET NAJVAŽNIJIH SVETIH MESTA SVETA

SRPSKE svetinje na Kosovu uključene su među pet najvažnijih svetih mesta na Mediteranu. Manastiri na KiM proglašeni su bogomoljama od najvećeg značaja, sa Jerusalimom, Svetom Gorom, Mekom i Vatikanom.

Ovo je odlučeno na skupu u sedištu EK u Briselu, kome je prisustvovao i Hoze Manuel Barozo, prvi čovek Saveta ministara EU. On je kazao da je važna potreba posebne zaštite svetih mesta i da ona treba da budu izvorište međukulturnog dijaloga, a ne konflikata.

Kada budu završene studije i istraživanja, biće doneta međunarodna deklaracija koja će da precizira stepen zaštite ovih svetinja.

– Insistirao sam na tome da u pogledu pravne zaštite treba razdvojiti mesta koja imaju prijateljsko okruženje, poput Svete Gore, Vatikana i Meke, i druga koja se nalaze u latentnoj opasnosti, kao što su Jerusalim i Kosovo – kaže  prof. dr Sima Avramović, koji je bio učesnik skupa.

On dodaje da je glavni uspeh u tome što bismo se tako našli uz Jerusalim, što bi predstavljalo dodatnu garanciju za budućnost srpskog identiteta na KiM.

Manastir Gračanica

Manastir Gračanicu је sagradio Sv. Kralj Milutin 1310. godine i  posvetio  је Uspenju Presvete Bogorodice. Manastir se nalazi u selu  Gračanica, 5 km. udaljen od Prištine, administrativnog centra  Kosova i Metohije. Vreme 14. i 15. veka bio je period velike duhovne slave manastira.

U Gračanici je živelo stotine monaha  koji su bili razvili veoma intenzivnu duhovnu i umetničku delatnost. Crkva manastira Gračanica je građevina sa pet kubeta  sa osnovom upisanog kruga, te kao takva pripada grupi prvoklasnih arhitektonskih ostvarenja svoga vremena.

Spoljna priprata je sagrađena  krajem 14. veka u vreme Sv. Kneza Lazara. U 16. veku priprata  је oslikana freskama.

Pećka Ptrijaršija

Manastirski kompleks Pećke Patrijaršije sastoji se od četiri crkve koje su sagrađene u periodu između 13. и 14. veka. Vekovima je ovaj manastir bio središte Srpske Pravoslavne Crkve.

Nalazi se u prelepoj Rugovskoj klisuri  pored reke Bistrice. Do osamnaestog veka manastir  је bio napredno monaško središte sa stotinama učenih monaha. Usled surovih turskih zuluma Patrijarh Arsenije је krajem sedamnaestog veka u velikoj seobi poveo iz ovog područja hiljade hrišćanskih porodica u Južnu Ugarsku.

I pored pritisaka lokalnog muslimanskog stanaovništva manastir se održao do danas. Nakon Drugog svetskog rata Pećka Patrijaršija је pretvorena u ženski manastir. Mada ovaj manastir administrativno ne pripada raško prizrenskoj  Eparhiji, njegova istorija је usko povezana sa istorijom drugih manastira ove Eparhije.

Kao stevro pigijalni manastir  Pećka Patrijaršija  је u neposrednom nadleštvu Srpskog Pravoslavnog Patrijarha u Beogradu gde je danas središte Patrijaršije.

Visoki Dečani

Manastir Visoki Dečani nalazi se u zapadnom delu južne srpske pokrajine poznate pod imenom Metohija. Sagradio ga je Sveti kralj Stefan Dečanski između 1327 i 1335 godine i posvetio Vaznesenju Gospoda Isusa Xrista.

Manastir je smešten u živopisnoj dolini reke Bistrice, okružen visovima Prokletija i gustim kestenovim i borovim šumama. Manastir Dečani je poznat kao najveći i najbolje očuvani srednjovekovni  srpski manastir.

U svojoj burnoj istoriji manastir  је ostao poznat kao važan duhovni centar u kome је razvijena crkvena umetnost, misionarski i prevodilački rad i druge duhovne aktivnosti. Iako su manastirske zgrade postradale u vreme turske okupacije, crkva је u potpunosti sačuvana sa svojim vrednim freskama iz 14. veka.

Danas dečansko bratstvo broji 30 tak mladih monaha koji žive u opštežiću i nastavljaju tradicije monaške prošlosti ovog manastira. Bratstvo se bavi raznovrsnim aktivnostima: duborezom, ikonografijom, izdavaštvom, misionarskim i humanitarnim radom. Bogosluženja se vrše po drevnom tipiku (pravilu) Svete Gore Atonske.

Lazarica

Lazarica, pridvorna crkva kneza Lazara, posvecena njegovom sinu sv. Stefanu, sagradjena je izmedju 1377. i 1381. godine. Crkva je projektovana po meri dekorativnijeg i vedrijeg stvaralackog ukusa. Namenjena je knezevom prvencu nasledniku, kao i prestonoj gospodi, odvaznih vitezova okupljenih oko vladarske stolice.

Graditelj insistira na stilizovanju sazetih, ali raskosno odevenih oblika, koji oplemenjeni bogatsvom materijalizovane maste sarmiraju na isti nacin kao i luksuzna knezeva okolina.

Sama crkva je trikonhalnog plana sa jednom kupolom na nadvisenom postolju i pilastrima, pripratom nad kojom je cetvrtasta kula i pripada srpskom graditeljstvu moravskog stila. Crkva je prvi put stradala 1413. godine prilikom Musinih nasrtaja na Srbiju.

U XVIII veku je obnovljena kada je dobila freske koje su kasnije unistene. Od 1904. do 1908 je izvrsena velika restauracija. Tada je crkva okruzena utvrdjenjem ciji su ostaci i danas prisutni.

 

Share this post: